MÊ MẢI LẠC TRONG “LÔNG GÀ VÀ LÁ CHUỐI”

MÊ MẢI LẠC TRONG “LÔNG GÀ VÀ LÁ CHUỐI”

(Đọc “Lông gà và lá chuối” - Nxb Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh của Du An)

          Mỗi một người viết văn đều chọn cho mình một vùng đất để thể hiện trong văn chương. Hay nói chính xác ra chính vùng đất mà tác giả sinh sống đã ảnh hưởng, đã quyết định đến mạch nguồn cảm xúc, đến sắc màu tác phẩm văn học của mình. Vùng đất, nghề nghiệp của tác giả là những cái thể hiện rõ nhất, không thể giấu được, tạo nên sự thành công nhất qua mỗi trang văn của từng tác giả. Người ta thường gọi đó là dấu ấn vùng miền, dấu ấn nghề nghiệp. Sống thế nào thì văn thế ấy.

          Tập truyện ngắn “Lông gà và lá chuối’ (Nhà xuất bản Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh - 2014) của Du An - hội viên Hội VHNT Điên Biên, có nhiều năm là giáo viên miền Tây Bắc cũng mang đậm dấu ấn vùng miền và nghề nghiệp của anh. Bao trùm xuyên suốt tập truyện là khung cảnh miền rừng núi Tây Bắc, là chuyện thầy trò vùng cao. 17 truyện ngắn trong tập thì truyện nào cũng “dính dáng” đến bản làng, nương rẫy và có đến 10 truyện viết về nghề giáo và giáo viên cắm bản. Hình ảnh thầy trò, trường lớp vùng cao với các góc cạnh được anh “cắp lớp”, “chiếu chụp” đưa thành truyện thật sinh động, hấp dẫn. 

“MƯA DẮT NGANG CHIỀU” QUA MỘT RỪNG TỪ LÁY

“MƯA DẮT NGANG CHIỀU” QUA MỘT RỪNG TỪ LÁY

(Nhân đọc tập thơ “Mưa dắt ngang chiều” - Nxb Hội Nhà văn 2014 của Lâm Bằng) 

                                                           

          Để có bài thơ hay, người làm thơ phải tìm được tứ thơ độc đáo, tình thơ sâu lắng để từ đó triển khai câu chữ chuyển tải ý tưởng, tình cảm của mình. Công đoạn sắp xếp ý tứ, chọn câu, chọn từ thuộc về kỹ năng, nghệ thuật của từng người. Cũng tứ ấy, tình ấy nhưng người này được bài thơ hay, người khác thì chỉ được bài thơ nhàn nhạt, không tạo được ấn tượng gì. Làm thơ là nghệ thuật sử dụng câu chữ. Mỗi câu, mỗi chữ phải cân nhắc, chọn lọc sao cho đắc địa, trở thành “mắt thơ” làm cho câu thơ lấp lánh. Nhiều câu thơ lấp lánh sẽ có được bài thơ hay.

          Tập thơ “Mưa dắt ngang chiều” (Nxb Hội Nhà văn - 2014) của tác giả Lâm Bằng - Trưởng phòng Trị sự, biên tập viên tạp chí Xứ Thanh, Phó Trưởng Ban Thơ Hội VHNT Thanh Hóa là một tập thơ dụng công tu từ và đạt được hiệu quả khá rõ rệt. Anh có nhiều tứ thơ độc đáo, cảm xúc trào dâng khi viết, đến độ mê mị, nhưng anh lại rất tỉnh táo trong việc tu từ, chọn những từ đắt nên tập thơ rất ám ảnh. Bao trùm cả tập thơ là nghệ thuật dùng từ láy, mà lại là những “từ láy độc” nên bài thơ nào trong tập cũng hay, cũng ấn tượng, khiến người đọc phải ngỡ ngàng. 

CÔ ĐÔI THƯỢNG NGÀN

         Bà Hà ở xóm Mai chết. Tin đó bỗng chốc loang ra cả làng Cổ Cò. Chẳng ai bất ngờ cả vì ai cũng đoán được kết cục này. Bị ung thư phổi, bà ấy trụ được gần năm thế là giỏi lắm rồi. Tốt thuốc, tốt chăm lắm rồi. Mấy tháng nay, nằm liệt giường liệt chiếu, ăn dầm đái dề, dở sống dở chết trông bà ấy tội lắm. Thôi thì đi sớm cho nhẹ mệnh. Cứ nằm thế bà Hà khổ đã đành mà cả đến con cháu người nhà cũng khổ. Nghĩ là thế nhưng ai cũng thương bà. Chết sớm quá. Mới có hơn bốn chục tuổi đời, vừa qua đận gian khó thì đã phải ra đi. Âu cũng là số phận. Chống sao được mệnh trời.

          Bên nhà ông Khắc có tiếng “pịt pịt”. Mọi người biết ngay là ông ấy chuẩn bị đi đám. Đó là tiếng khởi động của “con 81” ghẻ. Có lẽ nó là cái xe máy cổ nhất còn sót lại của làng Cổ Cò. Ngày trước nó long lanh lắm. Kim vàng giọt lệ. Cúp tôm, yếm trắng. Vỏ nhựa màu cọ rêu bóng loáng... Trông đã thèm chứ chưa nói là được cưỡi lên nó nhé. Thế mà bây giờ nó cóc cạy, bong tróc hết sơn, trơ bộ khung sắt sét gỉ vàng khè. Không yếm che, không đuôi xe. Hai cái lốp mòn trọc lốc tha hồ rung lắc đuổi nhau trên đường làng. Cái yên cũng rách nát, lòi cả miếng mút cao su xám xỉn ra ngoài. Trên đó là bộ mông rúm ró cùng cái lưng dài ngoẵng, cái đầu vênh vênh của ông Khắc. Xe ông Khắc đi đến đâu cả làng biết đến đó, ngay cả lúc khởi động. Có bận, ông ấy chào chủ nhà đến mấy lượt mà con xe vẫn cứ pịt pịt, pẹt pẹt mãi chẳng chịu nổ để ông về. 

THAO THỨC MÙA TƯƠNG

         Cả tuần nay, ông Thạo thao thức không sao ngủ được. Sau bữa tiệc bạn ông chiêu đãi chiều nay ở quán Tùng béo về, ông Thạo lại gần như thức trắng thêm một đêm nữa. Quán thằng ấy toàn tôm, cua, ốc, ếch mà đông khách thế cơ chứ. Nó kiếm đâu được loại tương khá ra phết, dẫu so với tương bố mẹ ông làm ngày xưa thì vẫn chưa bằng. Hay có lẽ, lâu ngày ông không ăn tương nên mới cảm thấy ngon đến vậy. Mà dạo này ti vi, đài báo hay nói đến chất hóa học, chất bẩn trong thực phẩm thế nhỉ? Cả chin-su, xì dầu có cái chất gì gây ung thư nữa cơ chứ? Sợ quá! Nhiều nhà xóm ông không dám mua nước chấm, chỉ dùng bột canh, muối trắng thôi. Có nhà đã chuyển sang dùng tương. Nhưng tương chợ nhạt thếch, lõng bõng chẳng ra làm sao cả. Thằng Tùng chẳng ta thán rằng kiếm được chai tương ngon bây giờ xa và khó lắm đó sao? Vậy thì tại sao ta không khôi phục lại nghề làm tương, cái nghề mà làng ông xưa kia đã sống nhờ nó, nổi tiếng nhờ nó? Nghĩ tới đó, mắt ông sáng lên trong đêm. Ông bật dậy gọi bà Thạo dậy cùng. Bà Thạo dụi hai con mắt ngơ ngác.

Ông thủ thỉ với bà những điều mà cả tuần nay ông đã trăn trở. Bà thấy không, chương trình nông thôn mới đã làm bộ mặt làng mình rạng rỡ hẳn ra. Đường nhựa, bê tông vào tận từng ngõ xóm. Nhà tầng thi nhau nâng cao. Khách sạn, nhà hàng, quán sá đua nhau mở. Nông thôn bây giờ có khác nào phố xá. Thế nhưng, tôi thấy có vẻ chưa ổn định, chưa vững chắc cho lắm. Việc làm vẫn là vấn đề nan giải phải không bà? Ruộng đất bị các dự án lấy gần hết. Lao động thừa ra. Người ta chạy khắp nơi tìm công ăn việc làm. Lên phố. Vào Nam. Ra nước ngoài. Ngay như thằng Thi, con mình, cũng Tây Nguyên, Sài Gòn mấy đận mà khi về vẫn cứ rỗng túi. Đến con dâu ông cũng dập dờn mấy bận định lên phố làm ô-sin. Tháng ba ngày tám làng vắng teo. Toàn ông già, bà cả với lũ trẻ con. Có lẽ đông đủ nhất, ồn ào nhất vẫn là mấy ngày Tết.

NGUYỆT THỰC

Đêm qua nguyệt thực toàn phần

Trong đêm tối

Tôi thất thần

Tìm em

Xóm làng nháo nhác cả lên

Bao nhiêu thùng chậu, trống chiêng gõ dồn

Trong nhà, ngoài ngõ, cuối thôn

Chập cheng, chan chát, inh uôm, thì thùng...

Ngác ngơ ngõ hẻm, hang cùng

Sao rằm mà lại mịt mùng, nhá nhem?

Làng gọi trăng, tôi gọi em

Rạc chân, khản giọng bước đêm phạc phờ

Thế rồi như một giấc mơ

Trăng kìa!

Sáng quá!

Bất ngờ hiện ra...

Cả em nữa, cũng cười òa

Hú hồn tôi, cứ ngỡ là... mất nhau!

                    Nguyệt thực, Rằm tháng 9, Giáp Ngọ - 2014

SỚM THU

                                

Sớm nay mới thực mùa thu

Gió hiu hiu thổi, sương mù giăng giăng

Nắng vàng như thể ánh trăng

Se se cái lạnh, dùng dằng lá rơi

Bỗng dưng hồn vía chơi vơi

Ngoài kia mùa cưới, em ơi, đã về!

CÁI BỤI TRE

 

Con đường liên xã còn đúng đoạn qua nhà ông Bảo là xong. Tất cả tuyến dài gần chục cây số chạy dọc xã đều đã rộng rãi, rải nhựa át phan bóng lì, xe chạy êm ru. Ấy thế mà, đến đoạn này, nó bỗng khựng lại, chắn lù lù trước mặt là bụi tre to tướng của nhà ông Bảo. Cả đoạn gần trăm mét lổn nhổn đất đá, ổ trâu, ổ gà xe phải lựa bánh nhích từng tí một. Đã cho xe bò chậm như thế mà bụi vẫn cuốn theo bốc mù mịt. Hễ có trận mưa thì nó lầy lội làm cho cả người và xe ngã bì bạch. Có đứa học sinh quần áo lấm bê bết, phải quay xe về bỏ buổi học, đến tội. Rất nhiều người không chịu được đã chửi đổng nghe rất khó lọt tai. Vậy mà lão Bảo vẫn coi như không biết gì. Ban giải phóng mặt bằng của xã nhiều lần đến nhà lão vận động, thuyết phục, giải thích đền bù lão vẫn khăng khăng không chịu nhận bồi thường. Lão đòi giá quá cao, chẳng vào mức quy định nào cả. Thế nên, trục đường chính huyết mạch nằm trong chương trình xây dựng nông thôn mới của xã vẫn bị ách tắc, không thể khánh thành được.  

Lãnh đạo xã, thôn đau đầu về cái búi tre nhà lão Bảo. Có ý kiến dùng biện pháp cưỡng chế. Lại có ý kiến “thôi thì đáp ứng yêu cầu của ông ấy cho xong, cho nó được việc”. Tính đi tính lại cả hai phương án đều không phù hợp. Cưỡng chế thì đơn giản nhưng để lại dư âm không tốt cho chương trình xây dựng nông thôn mới. Đã đành pháp luật là phải nghiêm minh nhưng chưa đến mức phải xử lý như thế. Nếu vận động thuyết phục được thì cứ cố gắng. Dân làng hàng xã cả, có phải người ngoài đâu mà hơi tí thì cưỡng chế. Họ chưa thông thì tiếp tục giải thích cho họ thông. Gì chứ được sự đồng thuận thì vẫn hơn. Còn phương án “cứ đền bù thỏa đáng” thì cũng không ổn. Được ông Bảo nhưng còn bao nhiêu hộ trước nữa, có hộ còn hiến đất làm đường thì sao? Ngộ nhỡ có ai đó theo ông Bảo đòi tính lại đền bù thì phức tạp thêm là cái chắc. 

TIẾNG CHIM GÙ

   

Chỉ còn đây tiếng chim gù

Gọi người khản giọng, chiều thu héo tàn

Mưa đã tan, gió đã tan

Mà sao lòng dạ ngổn ngang thế này?

KHÓC EM RỂ

Mất 18h ngày 24-9-2014, tức mùng 01 tháng 9 năm Giáp Ngọ

Thôi em nằm lại chốn này
Xác thân gửi đất, hồn bay về trời
Thế là xong một kiếp người
Thế là cát bụi, trời ơi, thế là...

Bỏ con, bỏ vợ, bỏ nhà
Bỏ lại tất cả...thế là em đi...
Biết là sinh ký tử quy
Vẫn đau cái khúc biệt ly quá chừng
Dọc ngang trời đất đã từng
Gian nan mặn muối, cay gừng mà thương
Một chân gửi lại chiến trường
Đạn bom một thuở kiên cường em tôi
Giờ em nằm ở góc đồi
Lạnh ba thước đất, hỡi ôi, còn gì?
Em về với cõi vô vi
Yêu thương gửi lại, độ trì vợ con...
Thôi đừng kèn trống nỉ non
Cho em yên nghỉ vẹn tròn giấc thu
Thôi đừng hương khói mịt mù
Để em nhẹ bước vân du đường trời
Thế là xong một kiếp người
Lạy em, lạy đất, lạy trời...mà đau...

ĐAU MẮT ĐỎ

 

Bỗng dưng hai mắt đỏ lừ
Kèm nhèm toàn nhử nhức như gai cào
Mở ra không được, nhắm vào
Bút rứt, nhặm nhụa, nôn nao, bồn chồn...
Trời ơi! Cửa sổ tâm hồn
Ngóng em đỏ mắt, quá buồn mà đau...