NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 16)

16

          Sáng tháng mười, sương mù dày đặc. Cách nhau mấy bước chân cũng không nhìn rõ mặt. Từng hạt sương li ti bay lượn lờ, luồn lách cả vào những khe cửa mang theo hơi lạnh buốt giá. Màu sương đục trắng như sữa. Năm nay rét sớm. Sương muối buốt thon thót. Ai nấy đều co ro cúm rúm vì rét. Hơi thở phả ra đến đâu đóng băng lại thành sương đến đó. Mỗi khi nói ta có cảm tưởng như có một luồng khói đang phả ra từ miệng. Tiếng nói nghe méo mó, không thật. Chúng như bị đông cứng lại khi vừa mới thoát ra khỏi miệng. Đêm sương ngày nắng, công việc thu hoạch vụ mùa bận túi bụi. Vừa gặt lúa, trục tuốt lúa lại vừa làm rau màu vụ đông. Riêng tổ khoa học của Gái còn phải chăm sóc thêm mấy thửa ruộng bèo hoa dâu giống nữa. Mọi người như căng ra cùng rét và công việc.

          Sáng nay, Phương cùng Khang, Hà và mấy người nữa cho bèo dâu ăn. Mấy ngày vừa qua rét quá, bèo hoa dâu đỏ quạch. Đã xuất hiện những đám bèo chết đỏ. Họ phải gánh tro bếp ra quãi đều trên mặt ruộng để chống rét cho chúng. Cầm cây sào nứa trên tay, Phương xuýt xoa mấy bận vẫn chưa thò được đôi chân xuống ruộng. Bờ cỏ trắng sũng hơi sương. Đặt bước chân vào chỗ nào là thành vệt chỗ đó. Những cánh bèo dâu cũng như xúm xít lại với nhau để chống rét. Mặt nước như đóng băng trông thấy mà rùng mình. Hà, Liên ôm nhau rúm ró vì rét. Hai hàm răng của họ đánh vào nhau lập cập như nhịp đàn. Bờ bên kia cả Khang cũng thế. Anh gọi với sang:

          - Buốt lắm Phương à? Hay để lát nữa nắng lên, tan sương rồi hãy xuống?

          - Không được đâu anh ạ. Lúc ấy máy bay nó đến phơi lưng ra cho nó bắn mình à? Cứ nhảy xuống. Rồi sẽ quen.

          Nói đoạn, Phương mắm môi nhảy xuống ruộng trước. Cô khẽ rùng mình. Ngàn mũi kim đâm vào hai bắp chân trần của Phương buốt thon thót. Cầm cây sào nứa trên tay cô khẽ dập dập đều lên những cánh bèo dâu nhỏ xíu. Tro tan ra. Dập đến đâu, mặt ruộng bèo dâu sáng ra đến đó. Mười ngón tay Phương đỏ rần vì buốt giá. Theo Phương, Khang, Hà rồi Xuân cũng cùng ào xuống ruộng. Tiếng dập bèo hoa dâu vang lên “lắp sắp” nghe rất vui tai. Mọi người vừa làm vừa nói cười để quên đi cái rét.

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 15)

15

          Con đường về khu sơ tán khá xóc. Hai ven đường rặt những ổ bom bi. Cứ cách 5, 6 mét lại có một cái hố sâu như cái nón. Phải công nhận bọn Mỹ rải bom khá chuẩn. Cứ con đường nào cụt là chúng nhè vào thả bom. Có lẽ chúng đoán con đường ấy dẫn đến khu quân sự, kho tàng chăng? Hai cái làng nhỏ Ngọc Chúc, Phượng Hùng này ngoài quốc lộ 2 và bến phà ra không có đoạn đường nào mà chúng không rải bom.

          Hoàn xắn quần, phanh áo cắm cúi đạp xe. Đầu anh nghiêng bên nọ, bên kia, mông cong lên phởn chí đạp. Mái tóc khá rậm bờm lên bay trong gió. Vừa lượn xe tránh ổ gà Hoàn vừa huýt sáo. Thì có hôm nào anh cảm thấy tự hào như hôm nay đâu. Mình cũng được việc đấy chứ. Bí thư chi đoàn phải thế chứ. Thế mà bố mình lại cứ lo xa vớ vẩn. Cụ đúng là cổ quá. Thương con chẳng phải đường.

          - Cứu tôi với! Có ai ở trên đường không? Cứ…cứu!

          Hoàn thoáng giật mình nghe tiếng kêu. Anh chùng chân đạp nghiêng đầu nghe ngóng. Tiếng người kêu lại vọng tới:

          - Cứu tôi với! Làng nước ơi!

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 14)

14

- Đứa nào kia? Mặc áo trắng thế để làm mồi cho máy bay à? Điếc hay sao mà không nghe kẻng báo động? Có xuống hầm ngay không chết bây giờ?

          Hoàn đang luống cuống ngó trước nhìn sau để tìm hầm trú ẩn thì tiếng ai đó từ mé đồi bên kia quát sang. Thực ra anh đã nghe thấy tiếng kẻng báo động và đã vứt vội chiếc xe đạp vào vệ đường rồi nhưng tìm mãi vẫn chẳng thấy cái hầm nào cả. Tiếng máy bay đã vút qua trên dầu. Hoàn lom khom chạy. Kinh nghiệm cho anh biết chỉ lát nữa thôi lũ máy bay này sẽ quay lại và thi nhau ném bom. Tổ cha chúng nó ngày nào cũng thế, từ 8-9 giờ sáng lại quần đảo cái làng này ven sông này.

          - Máy bay nó quay lại đấy. Thằng áo trắng kia, mày là gián điệp hay sao mà không tìm nơi trú ẩn? Định cho cả làng này chết cả à?

          Tiếng quát lại vang lên. Hoàn hoảng quá. Chân anh ríu lại. Hoàn lấy tay giật tung hàng cúc áo, cởi nó ra vứt vào bụi rậm. Tiếng máy bay rít lên to dần. Anh có cảm giác là nó đang nhằm mình lao xuống. Người anh run cầm cập. Vẫn không thấy cái hầm nào đâu cả. Cả cái làng Ngọc Chúc này lặng phắc. Chỉ còn lại tiếng máy bay đang gầm rú trên đầu.

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 13)

13

          Thấm thoắt thế mà Huân và tổ công tác đã về Chí Đám được hơn 6 tháng. Mùa mưa bão đã qua. Rất may là vụ lũ lụt năm nay nước sông Lô không có gì ghê gớm lắm. Kế hoạch bốc dỡ đạn dược diễn ra suôn sẻ, kể cả những hôm có hàng “đặc biệt”. Suốt từ ngày về xã đến nay công việc cuốn hút anh bù đầu. Bọn Mỹ không ngày nào là không cho máy bay dội bom xuống làng Ngọc Chúc, Phượng Hùng. Đánh hơi được đây là điểm chu chuyển vũ khí quan trọng của ta, chúng cứ nhè quốc lộ số 2, bến phà, cầu phao, dãy núi Gò Cả, Hang Khay, đồng Guốc, đồng Sảng, làng Phượng Hùng, xóm Gò Măng mà ném bom. Trong khi đó hàng của ta xếp sờ sờ hàng chục đống, chất cao như mái nhà, nằm rải rác trong làng Ngọc Chúc ven sông Lô, nơi mà chúng không ngờ tới nhất thì vẫn an toàn vô sự. Kỳ lạ nhất là bao nhiêu đạn dược xếp cao mấy đống xung quanh ngôi đền cổ sát ngay bến phà cũng vô can. Phải chăng thần thánh cũng phù hộ cho dân làng Ngọc Chúc nói riêng và cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta nói chung?

Ngày Huân chỉ huy tránh bom Mỹ, tối lại cùng dân quân vác đạn. Không tối nào được nghỉ. Đêm về lăn lưng ra là ngủ. Có đêm anh ngủ trong nhà bà Sự. Có đêm Huân lại chui ngay vào trong lều bạt, nằm lăn ra trên hòm đạn mà ngủ. Thói quen ghi nhật ký, làm thơ của anh chẳng duy trì được nữa. 

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 12)

12

          Đang trong khu sơ tán thì Phương nghe thấy tiếng kẻng. Theo phản xạ, cô dỏng tai nghe ngóng. Không phải kẻng của trạm gác phòng không trên đỉnh Hang Khay. Tiếng kẻng này từ làng Ngọc Chúc vọng tới. Phương chăm chú lắng nghe. Vừa dứt một hồi thì tiếng kẻng trở lên dồn dập. Báo động! Đúng là tiếng kẻng báo động rồi! “Keng… keng keng, keng… keng keng…”. Nhịp đánh ngũ liên này đích thị là báo động thật rồi! Nhưng mà báo động cái gì nhỉ? Hay là cháy nhà ai? Bà Thinh cũng nhớn nhác.

          Phương nói với mẹ:

          - Con phải về trước đây mẹ ạ. Không biết họ báo động cái gì cơ chứ?

          Bà Thinh lo lắng:

          - Con phải cẩn thận đấy.

          - Mẹ yên tâm. Không phải báo động máy bay đâu. Chắc có việc gì gấp nên xã đội người ta mới gõ kẻng đấy. Thôi, tối nay mẹ ở với bá Thi, đừng về nữa. Một mình con về cũng được.

          Phương vừa quay đầu chiếc xe đạp vừa nói với mẹ. Chiều nay, lúc ở dưới đồng lên, cô đạp vội xe vào đây để đón mẹ về nhà. Mấy ngày nay nó đánh dữ quá nên mọi người đều phải đi sơ tán. Riêng B dân quân và chi đoàn thanh niên vẫn bám làng trực chiến và sản xuất. Bà Thinh nhớ nhà quá chỉ muốn về. Bà nhắn mấy người bảo Phương vào đón bà, cho bà về nhà một đêm. Thế mà chưa kịp về đã lại báo động.

- Con Phương nó nói phải đấy. Dì đừng có về làng bây giờ, nguy hiểm lắm. Dì về chỉ vướng cẳng nó thôi. Cứ ở đây với vợ chồng tôi. Có gì nó sẽ thông tin cho sau.

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 11)

11

          Lão Phia lọc cọc đạp chiếc xe đạp vào khu sơ tán. Chiếc túi dết đeo bên hông lão đựng đầy máy lửa, kim, chỉ, xà phòng, mì chính và cả thuốc lá nữa. Không hiểu bằng cách nào mà lão lại kiếm được toàn những thứ quý hiếm như thế để bán lẻ kiếm lời. Rất nhẹ nhàng mà lãi lại cao. Có người bảo lão thân quen với mấy vị thương nghiệp huyện xin được chỉ tiêu hàng cung cấp. Những vị thạo tin hơn thì nói rằng lão có mối là con mẹ goá, nhân viên cửa hàng mua bán huyện tuồn hàng ra cho lão. Nhìn lão không ai bảo rằng lão đi buôn. Xe đạp Phượng hoàng màu cánh chả mới coóng. Đài đeo bên hông nói oang oang dọc đường. Lão lại ăn mặc khá tươm tất cứ như là đang đi họp huyện vậy. Cán bộ xã khối người không theo kịp lão.

          Thời chiến hàng họ khan hiếm, đến cái kim, sợi chỉ người ta cũng đem phân phối. Càng hiếm hàng, lão càng dễ buôn bán. Cứ tinh mơ sáng là người ta thấy lão đạp xe sang phà xuống huyện rồi mãi đến chiều tối mới thấy lão về khu sơ tán. Khi mọi người đang lục tục gọi nhau về làng thì lão đón đường rao hàng bán lẻ cho họ. Toàn thứ hàng phân phối, ai cũng có nhu cầu nên việc bán mua của lão rất nhanh. Thì ở làng này chỉ có lão làm việc đó chứ có còn ai nữa đâu mà chả buôn bán nhanh? Mặc cho dân làng vừa tránh máy bay vừa lo công điểm hợp tác lão cứ đi buôn. Ông Trung, đội trưởng mấy lần cảnh cáo lão về việc thiếu nghĩa vụ công điểm lão chỉ cười trừ. Lo gì, mai kia cân đối lương thực giỏi lắm các ông liệt tôi vào hạng đong giá cao là cùng chứ gì? Giá cao thì giá cao, ông đếch sợ. Mấy ngày buôn của ông là xong hết. Tiền. Có tiền là có tất cả. Đi làm chày chãy cả ngày ngoài đồng mới được chín, mười điểm, mai kia công lại chỉ đạt có dăm bảy lạng thì có hoạ mà ăn cháo. Rồi biết đâu đang phơi lưng giữa đồng máy bay nó đến chạy không kịp, trúng bom tan xác như bà Dương thì có phải phí đời không? Thế cho nên thượng sách là chỉ có đi buôn. Vừa nhàn nhã, an toàn lại vừa tiền tươi thóc thật. Lão thấy mình khôn hơn bao nhiêu người của làng. Làng này chỉ có lão Phơ là hiểu mình. Nghĩ vậy lão thò tay vặn chiết áp của chiếc đài bán dẫn bên hông cho nó nói to lên. 

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 10)

10

          Ban chỉ huy xã đội đau đầu vì mật độ đánh phá của máy bay Mỹ ngày càng dày hơn. Những ngày đầu nó chỉ đánh khoảng hai, ba mươi phút buổi sáng thôi nhưng càng về sau nó càng kéo dai. Có sáng nó “chơi” đến gần tiếng đồng hồ. Có hôm nó đánh cả buổi chiều. Nhiều đêm ngủ cũng không yên vì chúng nó. Nhiều loại bom mới đã xuất hiện, trong đó tai hại nhất là cái thằng bom bi. Bom bi rải khắp ruộng, khắp đồi, chỗ nào cũng chi chít hố bom. Mà mả cha chúng nó chứ, thả bom gì mà nó tính toán cứ vuông như mắt sàng. Mỗi mắt sàng một quả bom. Bom lớn bom bé, bom mẹ bom con như ngô rang quãi vung vãi khắp cả. Cây cối xác xơ, tướp hết lá vì bom. Lợn, gà, trâu, bò chết la liệt cũng vì bom.

          Từ trên trạm gác phòng không, tổ trực chiến quan sát thấy những chùm bom máy bay thả xuống lừng lững hàng xâu hàng xốc đen ngòm cả một khoảng trời. Gần tới mặt đất thì từng quả lại tự nhiên bung ra thành hai mảnh và tung ra hàng trăm quả bom con khác. Những quả bom con đó chạm đất lại nổ ra hàng ngàn, hàng vạn viên bi tung toé. Có nhiều quả bom con không kịp nổ nằm lăn lóc khắp nơi. Nguy hại chính là cái lũ này. Lũ bom con có hình dáng trông như những quả trẩu, khá xinh xắn rất dễ cho trẻ con nhặt đùa nghịch. Lúc đó nó mới nổ, chết người như bỡn. Vô phúc ai cày cuốc hoặc vô tình đá phải thì cũng cầm chắc cái chết. Chính vì vậy mà chẳng ai dám đi đâu, làm gì trong vùng bom bi nữa. Cứ tình hình này thì sản xuất sẽ bị ngừng trệ hết. Làm thế nào để giải quyết được lũ bom tai quái này? Câu hỏi đó không chỉ đau đầu lãnh đạo xã, ban chỉ huy xã đội và toàn thể người dân hai làng Ngọc Chúc và Phượng Hùng.   

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 9)

9

          Cơm tối xong, ông Phơ bảo đứa con gái út trải chiếu ra hè, mang ấm chén, điếu cày để ông ngồi hóng mát. Xúc miệng òng ọc xong, ông nhổ toẹt ngụm nước ra phía sau rồi vớ cái điếu cày nạp thuốc. Rít một hơi rõ dài rồi ông khoan khoái chụm miệng nhả khói lên trời.

- Mẹ bố nó chứ. Trời với đất. Nóng thế không biết.

Ông vớ cái quạt lá cọ quạt phành phạch. Không một tí gió. Trời oi nồng ngột ngạt đến khó chịu. Hình như sắp có bão. Buổi chiều lũ chuồn chuồn bay hàng đàn sát mặt đất. Bây giờ lũ mối ở đâu ra như vỡ tổ cũng kéo đến thi nhau lao vào chiếc đèn chai đang treo trước cửa. Nhiều con chết lăn xuống sân vơ lại có hàng đống. Mà dạo này sao lại khó mưa đến thế. Gần hết tháng sáu rồi mà chân ruộng vàn cao vẫn bị hạn nứt nẻ không làm sao mà cấy được. Bão thì bão mẹ nó đi cho ông nhờ. Đang cần nước để cấy nốt chân cao đây. Nghĩ thì nghĩ vậy chứ hợp tác họ lo nhiều chứ ông Phơ lo mấy. Có cái nó nóng quá khiến ông bực cả mình.

Rít tiếp điếu thuốc lào thứ hai, ông Phơ gọi đứa con gái út:

- Hương! Xem anh Hoàn mày đâu gọi về cho bố bảo.

Hương đang cùng mẹ rửa bát ngoài giếng nói vọng vào:

- Anh Hoàn anh ấy đi vác đạn rồi. Hình như ra đến cổng rồi bố ạ.

- Ra gọi ngay anh mày về, bỗ có việc.

Ông Phơ giục. Hương bỏ dở đống bát đó cho mẹ rồi le te chạy ra cổng. Hai anh em Hoàn về. Hoàn ngạc nhiên hỏi ông Phơ:

- Có việc gì thế bố?

- Mày cứ ngồi đây rồi tao khắc nói.

Ông Phơ chỉ Hoàn góc chiếu trống. Hoàn vẫn đứng ở giữa sân:

- Có việc gì bố nói nhanh lên để con còn đi vác đạn.

- Đạn với bom gì! Ở nhà. Tối nay tôi cần nói chuyện với anh.

Ông Phơ đổi cách xưng hô và xẵng giọng với Hoàn.

Hoàn phụng phịu miễn cưỡng ngồi xuống. Ông Phơ rề rà:

          - Dạo này bọn Mỹ đánh ác quá. Không ngày nào là nó không dội bom xuống làng mình. Đúng không?

- Thì vẫn - Hoàn chỏng lỏn - Nó đánh thì kệ nó. Thành quy luật rồi, mình cứ tránh cái giờ đó ra mà làm. Có sao?

Ông Phơ vẫn thủng thẳng:

- Vẫn biết thế. Nhưng mà sau cái hôm ông Tộ, bà Dương chết, lại thêm mấy người nữa thiệt mạng. Tao lo lắm. Cứ cái đà này thì chẳng biết thế nào được.

Ông bỏ lửng câu nói ở đó nhìn Hoàn thăm dò. Hoàn sốt ruột:

- Thế bố định thế nào?

Ông Phơ chớp lấy câu hỏi của Hoàn ngọt nhạt:

- Bố tính con lên chỗ hai anh làm mộc ở Sơn La lánh một thời gian xem sao? Ở nhà bố mẹ với em Hương đã đi sơ tán rồi. Ban ngày nhà mình ở tất trong khu sơ tán chỉ còn có mỗi con là ở ngoài này. Bố lo lắm. Chả lẽ con lại đi sơ tán nốt thì lũ thanh niên nó nói cho. Cho nên, bố nghĩ rồi, tốt nhất là bố lấy lý do cho con lên Sơn La là ổn. Cái nhà lão Phia kia cũng tính đưa cả nhà về quê vợ trên đó đó. Ở trên ấy máy bay Mỹ nó không đánh tới đâu, chứ ở dưới này bom rơi đạn lạc biết thế nào được?

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 8)

8

          Trận bom đầu tiên dội xuống xã Chí Đám vô cùng ác liệt. Mặc dù đã được quán triệt từ trước và đã chứng kiến những xã xung quanh bị máy bay Mỹ đánh phá nhưng mọi người đều không khỏi bàng hoàng. Bảo bị bất ngờ ư? Không đúng. Vì tất cả đều đã chuẩn bị sẵn sàng vào cuộc từ lâu rồi. Đảng uỷ, uỷ ban, xã đội, rồi các hợp tác xã, các ban, ngành đoàn thể đều đã được triển khai quán triệt chỉ thị của cấp trên, đã chuyển trạng thái từ thời bình sang thời chiến. Ấy vậy mà khi loạt bom đầu tiên nổ rung chuyển đất làng mình mọi người vẫn không khỏi bàng hoàng. Có người vẫn còn nửa tin nửa ngờ cho rằng nó ném bom vào xã bên kia chứ không phải xã mình. Chỉ đến khi loạt bom thứ hai dội xuống, căn hầm của mình chao đảo rung lên thì họ mới tin rằng đó là sự thật.

 Vừa dứt tiếng kẻng báo yên tất cả mọi người trong xã đều hướng về làng Ngọc Chúc. Số người đi sơ tán hớt hơ hớt hải chạy về làng. Ai nấy đều sốt ruột xem lại nhà cửa của mình có bị gì không. Đặc biệt những nhà có người thân chưa đi sơ tán lại càng lo gấp bội. Người nọ trồ vào người kia hỏi nhau nháo nhác. Cánh dân quân từ bến chạy về cũng ríu hết cả chân.

          Phương gặp mẹ ngay trên đường. Bà Thinh đầu tóc rũ rượi cũng đang lao ra bến để tìm Phương. Bà sờ khắp người đứa con gái yêu của mình xem có bị gì không. Đến khi tin chắc rằng Phương vẫn nguyên lành thì bà ôm chầm lấy cô. Hai mẹ con cùng khóc. Mãi một lúc sau, cô mới nói với mẹ: “Bây giờ mẹ hãy về nhà đi. Con còn phải cùng anh em dân quân đi kiểm tra xem làng xóm có ai bị sao không”. Nói đoạn, cô buông mẹ chạy về xóm Đầu Cầu. Bà Thinh dặn với theo: “Hãy cẩn thận đấy. Nhớ về ăn cơm trưa, mẹ chờ”. 

NGÀY ẤY BÊN SÔNG (chương 7)

7

Gà vừa mới gáy canh hai đã nghe thấy tiếng ông Thạc oang oang từ đầu xóm:

- Đắn ơi! Dậy ra bến nhé!

- Bà Thinh ơi! Gọi giúp tôi cô Gái dậy để đi nàm dân quân nhé.

- Côi ơi! Dậy chưa? Đi thôi! Nhớ gọi chúng nó đi cùng đấy!

Ông Thạc đạp cái xe lọc cọc, đến cổng nhà nào là ông vừa ngồi trên xe vừa réo tên người nhà đó. Tiếng chó sủa ăng ẳng suốt dọc đường từ đầu xóm đến cuối xóm theo bước xe của ông. Rồi tiếng người í ới gọi nhau, tiếng gà râm ran gáy, lũ chó được thể thi nhau sủa vang cả làng. Làng Ngọc Chúc bị đánh thức. Lão Phia vừa chợp mắt bị những âm thanh đó dội đến bực bội nói một mình: “Mẹ cha chúng nó chứ. Ngủ cũng không yên!”.

Bến Đền Mom và Bến Xưởng rầm rập bước chân và ồn ào tiếng người. Theo kế hoạch, sáng nay dân quân xã tổ chức sửa sang cả hai bến, chuẩn bị lối lên xuống bốc đạn. Ông Thạc, ông Chi, Phương và Huân đang hội ý để phân công công việc. Đêm về sáng khá lạnh. Trăng cuối tháng mảnh mai ở góc trời. Ngã ba sông bát ngát ánh trăng. Phía bên Hữu Đô làng chài vẫn ngủ yên. Có chiếc thuyền ai đi đánh cá sớm khua mái chèo làm cho sóng nước vỗ vào bờ nghe róc rách, ì oạp. Làn sương mỏng trên sông gợi cho người ta cái cảm giác lành lạnh mờ ảo. Dưới bến lũ thanh niên chí choé trêu chọc nhau.