DỖI

Trần Nhã My

DỖI

Tôi đến cầu xin phù thủy một quả táo

Bà bảo: “Dành cho Bạch Tuyết”

Đúng là phù thủy,

ích kỷ!

Tôi biết

tất nhiên trong lúc này ăn táo độc sẽ chẳng có hoàng tử là anh đến cứu

Bụt cười: “Ta sẽ cho con một giấc mơ và một điều ước…”

Một giấc mơ?!

Tôi sẽ mơ…

???

Một điều ước?!

Tôi sẽ ước…

                    ???

Không giống như bất cứ lúc nào

Không anh

Ta không tất cả

Bao niềm mơ, bao điều ước cũng bằng không

Con “o” to như táo độc!

                                                                                                                                                                                    T.N.M

ĐÁ MỒ CÔI

 

Mẹ cha giờ ở đâu rồi?

Mà sao đá lại mồ côi thế này?

Lẻ loi lăn lóc tháng ngày

Cứ “trơ như đá” dạn dày gió sương

Lời thề chém đá yêu thương

Đổ mồ hôi giữa đêm trường vẫn yêu

Anh ngồi hóa đá rong rêu

Gom kỷ niệm, dựng túp lều...mồ côi

                                          Đêm 20-3-2013

ÂM NHẠC ĐÁM MA - TRĂM HOA ĐUA NỞ

      

       Tang lễ là một nghi thức tín ngưỡng bản địa thể hiện quan hệ đạo đức và thuần phong mỹ tục trong văn hóa ứng xử giữa người sống và người chết. “Sống dầu đèn, chết kèn trống”. Đám ma mà không có phường bát âm, không kèn không trống thì thật là bất hạnh. Chết mà chết chui, chết lủi, chết đường, chết chợ. Âm nhạc tang lễ là phương tiện không thể thiếu được để thể hiện chữ hiếu đặc biệt tiễn đưa người quá cố về nơi an nghỉ cuối cùng. Âm nhạc tham gia vào trong quá trình cử hành tang lễ, từ khi nhập quan cho tới khi hạ huyệt. Bắt đầu là trống báo ba hồi chín tiếng cho cả làng biết trong làng vừa có người chết. Sau đó là là kèn (khi phát tang). Cứ thế trống kèn đan xen nhau thì thùm, réo rắt ai oán tiếc thương.

Tổ chức dàn nhạc, bài bản và nguyên tắc sử dụng tùy theo địa phương mà quy ước khác nhau nhưng ngoài giai điệu của những bài khóc, có hai nhạc cụ chính là trống và kèn. Trống sử dụng trong đám tang gồm có hai chiếc: một trống cái và một trống con. Tiếng trống giữ nhịp cho cả phường nhạc, giữ nhịp cho lúc đưa quan trên đường. Kèn cũng chủ yếu có hai loại: kèn tiểu (âm khu cao) tiếng kêu the thé, xé ruột xé gan thường gọi thẳng là kèn đám ma và kèn đại (thường gọi là kèn pha, âm khu hơi trầm, nghe thê lương, thảm thiết). Hai kèn này như giọng nữ, giọng nam, giọng già, giọng trẻ hòa vào nhau than khóc. Tương đồng với nó là nhị (réo rắt, xót xa), hồ (trầm đục ảo não, bi ai). Đêm hôm khuya khoắt mà nghe tiếng kèn, tiếng nhị, tiếng hồ cất lên thì không ai cầm lòng thương tiếc được. Ngoài trống kèn, nhị, hồ ra còn có đàn bầu, đàn tam và sáo, có chiêng và phách chấp lệnh. Những nhạc cụ dân tộc này cộng hưởng, hòa âm với nhau theo những làn điệu nhà đám làm tăng thêm sự đau buồn, tiếc thương người đã mất.

VAI DIỄN

 

Thế là đã hết tháng giêng

Góc đình lăn lóc trống chiêng, lọng tàn

Thế là hội cũng đã tan

Hài hia, mũ áo vua quan cởi rồi

Hôm qua “nổi giận” thiên lôi

Tướng quân răm rắp, bề tôi hãi hùng

Hôm nay ngõ hẻm, hang cùng

Trần lưng cửu vạn, mông lung chợ người

Mới hay sân khấu cuộc đời

Chẳng cần diễn vẫn cứ phơi cái nghèo

Thế mà hễ giục trống chèo

Lại quan tít mắt cười theo thằng hề

Nhập vai nghiêng ngả hả hê

Xua đi mây khói, gọi về gió trăng

Ô hay! Cửu vạn nhì nhằng

Lệch bao nhiêu cũng kê bằng, lạ chưa?

                                                  Cuối tháng giêng, Quý Tỵ - 2013

NỪA ĐÊM NGHE HÁT CA TRÙ Ở ĐỀN HÙNG

    

          Cách đây mấy năm, tôi có dịp đưa đoàn văn nghệ sỹ dự trại sáng tác của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam lên thăm Đền Hùng. Đây là trại sáng tác tổng hợp nên các trại viên đủ các chuyên ngành khác nhau, ở khắp mọi miền đất nước. Có người ở tận Long An, Bến Tre. Có người lần đầu tiên được về thăm đất Tổ. Ai nấy đều háo hức.

          Dạo đó, vào dịp cuối tháng 2 âm lịch, trước ngày giỗ Tổ khoảng 15-20 ngày nên không khí lễ hội đã tưng bừng nhộn nhịp lắm. Sau khi thăm và làm việc với hội Văn học nghệ thuật tỉnh Phú Thọ, cơm tối xong, gần chục anh chị em trong đoàn đã đề nghị hội đưa đi thăm Đền Hùng. Và tôi - người duy nhất ở lại cơ quan, được hội cử đi làm nhiệm vụ “đặc biệt” này.

          Trong nhóm lên đền, có quá nửa là các anh, các chị ở các tỉnh phía Nam. Xa nhất là anh Hoàng Đỗ ở hội VHNT Long An và mấy người nữa ở Bến Tre, Trà Vinh tôi không còn nhớ tên. Phía bắc có mấy anh chị ở Hà Nội, Hải Dương, Nam Định... Ai cũng hào hứng, phấn khởi. Họ cười nói rổn rảng. Hầu như chưa ai lên Đền Hùng bao giờ. 

THÁNG HAI

 

Chiếc cúc áo cuối cùng của tháng giêng vừa bật tung đứt phựt

Xuân phập phồng hơ hớ ngực tháng hai

Gió nồng nã, cây ưỡn mình nảy lộc!

Em ngước nhìn gì ngơ ngác thế mắt nai?

QUÀ TẶNG 8-3

 

Tết xong, đến lễ Tình yêu

Chị em đã nhận bao nhiêu là quà

Mai lại mùng 8 tháng 3

Ngày Tết Đàn bà của cả thế gian

Đàn ông xuống biển, lên ngàn

Kiếm tìm châu báu, bạc vàng, kim cương...

Có người trốn ở đống rơm

Lo quà quá đã lên cơn giật sài (!)

Chõe bò em chẳng giống ai

Đi chợ sớm mua cân hai thịt bò

Đem về xào, rán, nướng, kho

Chai cuốc lủi - bữa cỗ to tuyệt vời

Xong xuôi em gọi: “Vợ ơi!

Vui Tết Phụ nữ xin mời vợ say!”

Vợ em lóng ngóng chân tay

Liếc em một phát lăn quay tức thì

Em nháy mắt, miệng cười khì

Chồng ăn vợ gắp có gì vui hơn?

Ngà ngà bỗng nổi nguồn cơn

Vợ em hớn hở như đờn căng dây

Vội vàng: “Quà của em đây!”

Ôm đàn em gảy lên mây í à...

Em vượt chuyến, em tăng ca

Giời ơi! Mùng 8 tháng 3 tuyệt vời!

NẮNG XUÂN

 

       Sau những tháng ngày âm u, hết mưa phùn gió bấc lại “mưa xuân phơi phới bay”, cuối cùng trời đã nắng. Đang co ro trong rét, nào áo dạ, áo len, nào tất chân, găng tay... hôm nay, tôi bỗng chợt cảm thấy khoan khoái ấm áp lạ thường. Cởi tung áo khoác, khăn tất, bỏ hết giày dép, cứ để chân trần, phong phanh như thế, tôi chạy ào ra sân giơ tay đón nắng. Nào đâu chỉ có tôi, hầu như từ người già đến trẻ con trong xóm đều hân hoan như thế, đều hớn hở đón chào nắng xuân.

          Chim chóc ở đâu kéo về ríu rít ngoài vườn. Ong bướm rì rào lượn bay trên các vòm hoa vải, hoa bưởi, hoa xoài... Hình như đây là lúc hoa được dịp nở bung hết cỡ. Tôi mê mải ngắm những chùm hoa bưởi trắng muốt nở bung như những bỏng ngô rang ngoài vườn. Đã thấy chúng rụng trắng cả mặt đất quanh gốc cây. Hương bưởi ngào ngạt thơm quyến rũ. Hoa xoài tùng chùm vàng xuộm, lấm tấm những nhị đen điểm xuyết càng làm cho nó thêm duyên dáng kiêu kỳ. Hoa vải từng chùm đan vào nhau khiến cho cả cây vải như một vầng hoa mâm xôi mời bướm, gọi ong về. Tiếng ong kêu vi vu thích lắm. Mấy hôm trước trời mưa, vườn nhà tôi đâu có cảnh này. Không khí ẩm thấp, nặng nề. Khu vườn trầm mặc, lặng im trong gió rét. Thế mà hôm nay, nắng ấm vừa bừng lên, hoa thì khoe sắc đua hương, chim thì véo von ríu rít, ong thì lượn bay vo ve, bướm lại chập chờn vờn hoa trong nắng. 

TRƯỚC CỬA THÁNG HAI

 

Rộn ràng hết cả tháng giêng

Vừa mới tưng bừng với Tết

Thế mà bỗng dưng đâu hết

Trai gái làng ta đâu rồi?

Chỉ còn ông bà già thôi

Ngày đêm chơi cờ bế cháu

Ngày đêm thở dài đau đáu

Thương con bươn chải xứ người

Chỉ còn lũ trẻ ham chơi

Mải mê đêm ngày chít chát

Và lũ choai choai híp hop

Đầu xanh đầu đỏ xì ngầu

Trai gái làng ta đi đâu?

Chợ người chen nhau phố thị

Ve chai, ô-sin, nhà nghỉ

Thợ nề, bốc vác, cu-ly...

Làng ta đang độ xuân thì

Sao rủ nhau đi hết thế?

Để tháng hai buồn lặng lẽ

Xác xơ như bão qua làng

Để cho rét lộc lang thang

Ngác ngơ đi tìm bến đậu

Đầu đê có bà ôm cháu

Ngóng hoài trước cửa tháng hai...

THỨC GIỮA NHÂN GIAN

                             

                                       

                    Nửa đêm về sáng rồi à?

                    Mà nghe xao xác tiếng gà sang canh?

                    Hình như có tiếng vạc sành?

                    Dế giun rỉ rả, sương lành lạnh rơi!

                    Vầng trăng chênh chếch cuối trời

                    Hình như phía ấy có người đang mơ?

                    Còn tôi bấu víu câu thơ

                    Tự ru mà vẫn trơ trơ thế này?

                    Hình như trái đất ngừng quay?

                    Sao đêm dài thế, mãi ngày chẳng sang?

                    Thảng nghe tiếng vạc bay ngang

Giật mình thức giữa nhân gian - cuộc người!