TỪ GHÉP LÁY TRONG TẬP THƠ "KHÚC ĐỒNG DAO" CỦA XUÂN THU (Luận văn tốt nghiệp Đại học của Hứa Thị Lưu)

        Tập thơ Khúc đồng dao của tôi do Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2008, được giải B (không có giải A) của Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam năm 2009, giải Hùng Vương (giải cao nhất của UBND tỉnh Phú Thọ tặng cho tác phẩm văn học, nghệ thuật xuất sắc nhất) năm 2010, đã được nhiều bài viết giới thiệu trên các báo chí trung ương và địa phương. Vừa qua, tôi lại nhận được bản luận văn tốt nghiệp Đại học của sinh viên Hứa thị Lưu (cử nhân Văn K7C, trường Đại học khoa học Thái Nguyên) về đề tài "TỪ GHÉP LÁY TRONG TẬP THƠ "KHÚC ĐỒNG DAO" CỦA XUÂN THU", tôi rất xúc động. Lần đầu tiên có sinh viên nghiên cứu về thơ của tôi.

         Nhớ lại giờ này năm ngoái, trên trang blog của tôi, thi thoảng có comment của Hứa Thị Lưu muốn xin tập thơ Khúc đồng dao để đọc vì "thấy hay quá". Đặc biệt sau một loạt bài viết về tập thơ này, nhất là bài của Trần Nhã My (Rừng từ lấy trong Khúc đồng dao - những cánh thơ bay nhấp nháy) thì cô Hứa Thị Lưu này chính thức điện thoại làm quen với tôi và xin tôi tập thơ. Rất tiếc là tôi chỉ còn mấy quyển "giữ nhà" nên đành gửi mail bản thảo cho Lưu, đồng thời giới thiệu cho Lưu địa chỉ của Trần Nhã My về bài viết trên. Thế rồi, Trần Nhã My cũng đã gửi quyển sách tôi tặng cho Hứa Thị Lưu mượn. Lưu mượn tập thơ đó nghiên cứu xong đã trả lại Trần Nhã My. Một người tận Tây Ninh, một người ở Cao Bằng học đại học ở Thái Nguyên, đúng là hai đầu đất nước. Rồi...im hơi lặng tiếng. Ngỡ tưởng tập thơ chẳng mang lại cho em tác dụng gì, tôi cũng quên luôn. Chẳng ngờ, hôm thứ bảy vừa qua, em mail cho tôi luận văn này và khoe được 9 điểm, loại xuất sắc. Tôi xúc động, phấn khởi quá chừng. Thì ra tập thơ của mình đã có tác dụng với em. Tôi xin phép em trích đưa bản luận văn này lên trang blog của mình làm kỷ niệm, em đã đồng ý.

          Sau đây, xin trân trọng trích giới thiệu luận văn này (Phần lý luận chung xin phép không giới thiệu ở đây)

NỒNG SAY XOÈ THÁI MƯỜNG LÒ

          Từ lâu, tôi đã ao ước được một lần đến với Mường Lò, với thị xã Nghĩa Lộ để được hoà mình vào những điệu xoè của các cô gái Thái, được trèo lên cây chè Shan tuyết ngàn tuổi, uống thứ chè đặc biệt đó ngay dưới gốc cây của nó ở độ cao ngàn mét trong mây. Rồi bao thứ đặc sản cùng những huyền thoại nơi đây nữa như hút hồn tôi lên với Mường Lò. Và dịp may hiếm có ấy cũng tới. Nhóm hợp tác phát triển văn học nghệ thuật 8 tỉnh (gọi tắt là VN8) gồm Hải Phòng, Hải Dương, Bắc Giang, Thái Bình, Phú Thọ, Ninh Bình, Sơn La và Yên Bái (do Yên Bái đăng cai) đã tổ chức một cuộc hội thảo về “Văn học nghệ thuật với công cuộc xây dựng nông thôn mới” ngay tại thị xã Nghĩa Lộ. Thế là “cầu được ước thấy”, tôi lại rong ruổi lên Tây Bắc, đến đúng nơi tôi đang mơ tới - Mường Lò.          

          Nói tới Mường Lò, người ta luôn nhớ đến một vùng đất sơn thủy hữu tình, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, đặc biệt là văn hoá Thái. Đây là vùng đất tổ của người Thái Tây Bắc. Tôi được biết “mường” là đơn vị cư trú của người Thái. Ở Tây Bắc ó 4 mường nổi tiếng, đó là: Mường Then (hay Mường Thanh - Điện Biên), Mường Lò (Yên Bái), Mường Than (Lai Châu) và Mường Tấc (Sơn La). Trong 4 mường đó thì Mường Lò lớn thứ hai: 29,66 cây số vuông. “Nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc” chính là thế. Nơi đây khí hậu ôn hoà, địa hình tương đối bằng phẳng, tài nguyên nước có trữ lượng lớn. Thị xã Nghĩa Lộ nằm trọn trong cánh đồng Mường Lò ấy. 17 dân tộc anh em với hơn 27 ngàn người cùng sinh sống trên mảnh đất này, trong đó nhiều nhất là người Thái (44%).

GIẤU EM

                    

Chỉ bé bằng cái móng tay
Mỏng như một mảnh vỏ bao diêm Thống Nhất
Bao nhiêu điều bí mật
Bao nhiêu niềm yêu thương
Anh giấu em vào trong đó
Hoá thành con số
Con số duy nhất chỉ một mình anh biết
Con số duy nhất chỉ một mình anh hay
Ngày lại ngày
Em từ đó bước ra
Những ký tự reo ca
Những tin nhắn nối đuôi nhau hớn hở
Và giọng em thì thầm ấm như hơi thở
"Dạ! Em đây!"
Anh như mê như say
Mảnh nhựa bé bằng móng tay
Thiên thần của anh trong đó...

LẠC GIỮA VÒNG XOÈ

                        

                    
                         Họ rủ anh lên Mường Lò
                    Ở đó có xoè vui lắm
                    Thủ đô của người Thái trắng
                    Dập dìu điệu Inh lả ơi!

                    Đêm về Nghĩa Lộ chơi vơi
                    Lửa hồng cháy lên hoang dã
                    Rượu cần bao người nghiêng ngả
                    Cầm tay nhún nhẩy vòng xoè

                    Chim muông rừng núi suối khe
                    Tất cả về đây múa hát
                    Chỉ một mình anh ngơ ngác
                    Lạc giữa vòng xoè - không em

                    Họ liếc tình nhau trong đêm
                    Họ tay trong tay nhún nhẩy
                    Vòng xoè toả ra chụm lại
                    Chỉ một mình anh bơ vơ

                    Không em - anh trở nên thừa
                    Mặc "Sao noọng ời" da diết
                    Bao nhiêu điệu xoè chẳng biết
                    Chỉ một mình em, em ơi!  

TÌNH ẢO

 

                        Em “chấm net”, tôi “chấm com”

                   Hai ngôi nhà ảo, một vòm trời thương

                   Dẫu rằng mỗi đứa một phương

                   @ lướt mạng vẫn thường thăm nhau

                   Đường truyền vấn vít trầu cau

                   Có phen nghẽn mạng chen nhau mà chờ

                   Enter, enter, enter…

                   Máy treo, chuột đứng, ngay đơ màn hình

                  

                   Nhiều khi mải tứ thơ tình

                   Bỏ quên pass words - nhà mình ở đâu?

                   Một ngày không được gặp nhau

                   Là ngơ ngẩn nhớ, thì đau đáu buồn…        

                   Em cuối bể hay đầu nguồn?

                   Ở đâu trên trái đất tròn, em ơi?

                   “Chấm com”, “chấm nét” khổ tôi

                   Tình ngay trước mặt mà vời vợi xa…

CỔNG LÀNG

 

Bao năm biền biệt xa quê

Chiều ba mươi Tết nẻo về xốn xang

Ngẩn ngơ trước cánh cổng làng

Giật mình thấy bóng thời gian sẫm màu!

Chỗ này nơi đón đưa nhau

Em còn nép cánh cổng sau hú oà?

Chỗ này bánh đúc, bánh đa

Bế em mong mẹ, ngóng bà chợ trưa

Cổng làng mở rộng ước mơ

Doanh nhân, tướng sĩ, nhà thơ, anh hùng...

Cả ai xui xẻo đường cùng

Về quê một lối đi chung - cổng làng

“Ngoài êm, trong ấm” đoan trang

Hồn quê nâng bước thênh thang đường đời

Dẫu đi bốn biển phương trời

Cổng làng vẫn mở đón người về quê...

GỬI EM MỘT CHÚT HANH HAO

Đêm qua trung thu. Trăng đẹp quá. Vằng vặc sáng. Vằng vặc lung linh. Trong văn vắt. Hồn nhiên lơ lửng trên trời. Trăng chẳng biết ở dưới hạ giới lũ trẻ con (kể cả người lớn nữa) đang tưng bừng lễ hội đêm rằm trung thu. Bao người đi rước trăng mà trăng đâu có hay. Trăng cứ sáng hết mình. Cứ vô tư trôi trôi... trôi trôi... Cứ trong văn vắt để rồi chỉ còn có mỗi một mình trăng.

Sáng nay, tôi dậy sớm. Chợt thấy rùng mình vì lạnh. Không. Phải rét mới đúng. Nhìn ra cửa, ngoài vườn thấy đùng đục một màu trắng như sữa. Cây cối mờ mờ ảo ảo. Những hạt bụi li ti li ti ùa vào phòng đem theo hơi lạnh khiến tôi thêm một lần nữa khẽ rùng mình. Sương! Đúng rồi! Sương! Bốn bề đều là sương. Màn sương khá dày bao phủ xung quanh tôi. Thảo nào đêm qua trăng sáng thế. Các cụ bảo năm nào rằm trung thu mà trăng sáng vằng vặc suốt từ tối đến sáng thì năm đó rét buốt lắm. Rét buốt đấy nhưng vụ chiêm xuân năm sau lại được mùa. Thế mới có câu “Muốn ăn lúa tháng năm trông trăng rằm tháng tám” đấy là gì. Còn tôi, giờ này đây, khi cái lạnh đầu mùa thấm vào da thịt và màn sương trắng đục mờ mờ kia đủ để cho tôi nhận biết những ngày hanh hao đã đến. 

TUYÊN QUANG - LUNG LINH LỄ HỘI ĐÊM RẰM TRUNG THU

                   

           Tôi có may mắn là thành viên của Ban tổ chức hoạt động tham gia ngày hội văn hoá, thể thao và du lịch các dân tộc vùng Đông Bắc lần thứ VIII của tỉnh Phú Thọ tổ chức tại tỉnh Tuyên Quang. Năm nay, có 8 tỉnh về thành phố Tuyên Quang để tham dự ngày hội này (gồm Lạng Sơn, Quảng Ninh, Bắc Giang, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Giang, Bắc Cạn và Tuyên Quang). Lễ hội diễn ra từ ngày 26 đến hết ngày 30 tháng 9 năm 2012. Vì là tỉnh tham gia phối thuộc, nên tôi có mặt ở đó và đi về trước đó một tuần. Phải nói rằng, chưa kể đến không khí ngày hội này thì thành phố Tuyên Quang đã tưng bừng, nhộn nhịp không khí đón Tết Trung thu rồi.

BIỂN ĐÊM

 

       

     Biển mệt nhoài nằm thở dưới chân tôi

               Sóng nũng nịu liếm gót sen, bờ cát

               Hàng thông reo thì thầm khe khẽ hát

               Khúc tình ru biển đêm

               Bỏ lại ồn ào giờ biển dịu êm

               Tôi nhớ em gửi hồn mình cho biển

               Em không đến thế là em lỡ hẹn

               Biển biết tôi buồn sóng cũng khẽ khàng hơn

               Trước biển đêm càng thấm nỗi cô đơn?

               Dẫu trăng sáng dát bạc vàng vẫn thế

               Nhìn biển nhìn trăng tôi bước đi lặng lẽ 

               Độc hành theo mép nước thời gian

               Trước biển đêm càng thấm nỗi cô đơn?

               Dẫu trăng sáng dát bạc vàng vẫn thế

               Nhìn biển nhìn trăng tôi bước đi lặng lẽ 

               Độc hành theo mép nước thời gian

               Hoang dại nỗi buồn loang ra mênh mang

               Mặt biển đêm tấm màn nhung huyền diệu

               Đắp vừa đủ những điều thừa thiếu

               Biển hiền hoà bao dung

               Biển đêm nay dài rộng đến vô cùng

               Tôi lang thang men theo bờ nhớ

               Phập phồng đêm phập phồng biển thở

               Tôi phập phồng tên em...

ĐÂU RỒI, CỌ ƠI?

    

 

       Hồi còn đi học, tôi rất khoái mỗi sớm mai cùng đám bạn bè nhảy chân sáo len lỏi trên các triền đồi, dưới tán lá rừng cọ cắp sách tới trường để nghe ai đó hát bài “cọ xoè ô che nắng, râm mát đường em đi”. Khoái đến nỗi, khi về nhà rồi, hoặc bất cứ đang ở đâu đó mà nghe đài hát bài này tôi lại cứ ngỡ như mình đang đi học. Chẳng biết bài hát hay rừng cọ đã khiến cho tôi vui thú tới trường đến thế. Lớn lên một chút, khi học lớp bảy, tôi ngẩn ngơ mơ màng với câu thơ “rừng cọ, đồi chè, đồng xanh ngào ngạt/ Nắng chói sông Lô hò ô tiếng hát” của nhà thơ Tố Hữu trong bài thơ Ta đi tới. Rồi trong lúc chui hầm tránh máy bay Mỹ, bất chợt loa phóng thanh vang lên “rừng cọ xoè vẫy mãi khách qua đây” khiến tôi chẳng còn biết sợ hãi là gì nữa. Nhiều khi hứng chí, tôi ngóc cổ lên khỏi hầm nhìn những tàu lá cọ xanh mơ đang rung rinh trong gió mà quên cả tiếng gầm rú của lũ máy bay Mỹ. Tự hào lắm “rừng cọ đồi chè” trung du quê tôi.